Sprawdzone sposoby na transakcje łańcuchowe i trójstronne

W dniu dzisiejszym chciałam zainspirować wszystkich tematem transakcji łańcuchowych i transakcji trójstronnych. Temat z wielu względów bardzo ważny, aczkolwiek dość skomplikowany i bardzo często niewłaściwie zarządzany.

“Praktyka orzecznicza pokazuje, że temat rozliczania transakcji łańcuchowych jest ciągle “żywy”. Wynika to z dwóch pobudek. Pierwszą z nich są skomplikowane przepisy w tym zakresie, co dodatkowo potęgowane jest licznym orzecznictwem, także na poziomie unijnym. Drugą jest fakt, iż każda transakcja jest inna i powinna być analizowana odrębnie. Innymi słowy, ustalenie jednego powtarzalnego systemu rozliczenia wymaga fachowej wiedzy oraz dyscypliny w działach sprzedaży. Najlepiej w takich przypadkach skontaktować się z doradcą i “ułożyć” proces w sposób umożliwiający ograniczenie ryzyka do minimum.” – Kancelaria Prawna Skarbiec

No właśnie jaka jest faktyczna sytuacja tego typu transakcji? Otóż, przeprowadzone badania pokazują, że ponad 67 % przedsiębiorstw niewłaściwie rozlicza transakcje łańcuchowe, zaś ponad 49% badanych podmiotów nie ma świadomości, że ich realizowane transakcje są transakcjami łańcuchowymi. Z czego to wynika? Wynika to głównie z niewiedzy działów sprzedaży i działów finansowych, że dane transakcje sprzedażowe są klasyfikowane w grupie transakcji łańcuchowych oraz, że dla tych transakcji jest wymagana odrębna procedura sprzedażowa. Wynika również z faktu, że przepisy w tym zakresie są dość skomplikowane, co utrudnia ich odpowiednią interpretację i właściwe zastosowanie. Czym skutkuje niewłaściwa realizacja tego typy transakcji? Skutkuje nieprawidłowo i niezgodnie z obowiązującymi przepisami w tym zakresie realizowanymi operacjami sprzedaży oraz niewłaściwie naliczanym i rozliczanym podatkiem VAT.

10 KROKÓW DO ZROZUMIENIA TRANSAKCJI ŁAŃCUCHOWYCH

1. TRANSAKCJE ŁAŃCUCHOWE – CHARAKTERYSTYKA

Transakcje łańcuchowe to rodzaj transakcji zawieranych pomiędzy kilkoma kontrahentami w ten sposób, że towar jest wysyłany bezpośrednio od ostatniego z podmiotów (w łańcuchu) do pierwszego, zaś każdy z podmiotów biorący udział w transakcji rozpoznaje dostawę towarów na rzecz kolejnego (zgodnie z załączonym schematem graficznym).

2. TRANSAKCJE ŁAŃCUCHOWE – OBOWIĄZEK PODATKU VAT

Zgodnie z art.7 ust.8 ustawy o podatku VAT od towarów i usług, kilka podmiotów w transakcji łańcuchowej dokonuje dostawy tego samego towaru, a każdy podmiot biorący udział w tej transakcji jest zobowiązany do rozpoznania dostawy tego towaru na rzecz kolejnego w łańcuchu podmiotu. Każdy więc z podmiotów ma obowiązek należycie naliczyć i rozliczyć podatek VAT, zgodnie z szczególnymi zasadami określonymi dla tego typu transakcji. Procedura ta jest w przypadku transakcji łańcuchowych dość skomplikowana. Szczególnej uwagi i staranności należy dołożyć w zakresie realizacji transakcji łańcuchowych o charakterze międzynarodowym, ponieważ w tym obszarze jest ona dość skomplikowana i dla każdego rodzaju transakcji powinna być analizowana i określana indywidualnie. Ważne na tym etapie jest określenie tzw. miejsca świadczenia transakcji, ponieważ to z kolei skutkuje odpowiednio zastosowaną stawką podatku VAT i jego rozliczeniem.

3. TRANSAKCJE ŁAŃCUCHOWE – MIEJSCE ŚWIADCZENIA

W przypadku w transakcji łańcuchowych o charakterze międzynarodowym, gdy towar ulega przemieszczeniu pomiędzy różnymi państwami, istotną kwestią staje się ustalenie tzw. miejsca świadczenia, tj. ustalenie, której dostawie należy przyporządkować transport towarów. Ma to decydujące znaczenie z punktu widzenia skutków podatkowych dla podmiotów dokonujących poszczególnych dostaw w transakcji łańcuchowej. Miejscem świadczenia dostawy towarów w transakcjach łańcuchowych jest miejsce, w którym towar znajduje się w momencie wysyłki lub transportu do nabywcy. W tym zakresie określamy miejsce świadczenia transakcji ruchomych i nieruchomych.

4. TRANSAKCJE ŁAŃCUCHOWE – MIEJSCE ŚWIADCZENIA TRANSAKCJI RUCHOMYCH

Miejscem świadczenia dostawy towarów w transakcjach łańcuchowych jest miejsce, w którym towar znajduje się w momencie wysyłki lub transportu do nabywcy. Należy jednak pamiętać, że w przypadku, gdy kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru, w taki sposób, że pierwszy z podmiotów wydaje towar bezpośrednio ostatniemu (przy czym towar jest wysyłany lub transportowany), wówczas wysyłka lub transport mogą być przypisane tylko jednej dostawie (to właśnie tę dostawę w zakresie transakcji łańcuchowej określać będziemy, jako transakcję ruchomą, z możliwością zastosowania stawki 0%VAT).

5.TRANSAKCJE ŁAŃCUCHOWE – MIEJSCE ŚWIADCZENIA TRANSAKCJI NIERUCHOMYCH

Po przyporządkowaniu wysyłki lub transportu jednej dostawie, czyli określeniu, która z nich ma charakter ruchomy, pozostałe w łańcuchu dostawy towarów uznaje się za nieruchome. Wszystkie dostawy dokonane przed dostawą, do której będzie przypisany transport lub wysyłka towarów (czyli przed dostawą ruchomą), będą miały charakter dostaw krajowych w państwie dostawy towaru. Wszystkie dostawy późniejsze (czyli po dostawie ruchomej) będą miały charakter dostaw krajowych w państwie przeznaczenia towaru.

6. TRANSAKCJE TRÓJSTRONNE

Wewnątrzwspólnotowe transakcje trójstronne to szczególny rodzaj transakcji, które podlegają rozliczeniu według odrębnych zasad zawartych w dziale „Procedury szczególne” ustawy o podatku od towarów i usług. Art. 135 ust.1 pkt 2 ustawy określa ściśle warunki transakcji trójstronnych.

7. TRANSAKCJE TRÓJSTRONNE – NA ZASADACH OGÓLNYCH

W przypadku, gdy trzech podatników VAT, zidentyfikowanych na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych w trzech różnych krajach członkowskich dokonuje dostawy tego samego towaru w ten sposób, że pierwszy kontrahent wydaje towar bezpośrednio ostatniemu kontrahentowi w łańcuchu (przy czym towar jest wysyłany lub transportowany przez pierwszego lub drugiego w kolejności podatnika VAT), zastosowanie mają regulacje transakcji trójstronnych na tzw. zasadach ogólnych. W zależności od tego, której dostawie przyporządkowany zostanie transport towarów, nastąpi odpowiednie opodatkowanie.

8. TRANSAKCJE TRÓJSTRONNE – NA ZASADACH PROCEDURY UPROSZCZONEJ

Ustawa o podatku VAT ustala specjalną procedurę, czyli tzw. procedurę uproszczoną, która przewiduje szczególne zasady rozliczania podatku przez podmioty uczestniczące w takich transakcjach – są one zdecydowanie bardziej uproszczone proceduralnie w stosunku do transakcji realizowanych na zasadach ogólnych. Dla ich wykorzystania musza być jednak spełnione określone warunki.

9. TRANSAKCJE ŁAŃCUCHOWE W EXPORCIE – EXPORT BEZPOŚREDNI I POŚREDNI

Zgodnie z art. 2 pkt.8 ustawy o VAT przez eksport towarów rozumie się potwierdzony przez urząd celny wywóz towarów z terytorium kraju poza granice UE. Zgodnie z czynnościami określonymi w art. 7 ustawy, jeżeli wywóz jest dokonany przez:

  • dostawę lub na jego rzecz – mówimy o eksporcie bezpośrednim,
  • nabywcę (z siedzibą poza UE) lub na jego rzecz – mówimy o eksporcie pośrednim.

Opierając się na regulacjach art. 2 pkt.8 ustawy o VAT przyjąć należy, że uznanie eksportu za bezpośredni lub pośredni jest uwarunkowany wyłącznie tym, kto (tzn. dostawca czy nabywca) organizuje transport w ramach którego towar jest wywożony poza terytorium UE. Jednak wspomnieć należy, że w orzecznictwie organów podatkowych niejednokrotnie wskazuje się, że dla ustalenia rodzaju eksportu, istotny jest fakt, który z podmiotów dokonuje odprawy celnej.

Zasadność takiego stanowiska pozostaje do rozwinięcia w trakcie szkolenia.

10. TRANSAKCJE ŁAŃCUCHOWE W IMPORCIE

Czynności opodatkowane VAT odnoszą się do przeniesienia prawa do rozporządzania. Wyjątkiem jest import towarów – tj. przywóz z terytorium państwa trzeciego na terytorium UE (art.2 pkt 7 ustawy VAT). W przypadku eksportu dokonywanego w ramach transakcji łańcuchowej do ustalenia konsekwencji podatkowych bardzo istotna jest kwestia organizacji transportu. W przypadku importu towarów zarówno podatnicy, jak i organy podatkowe wydają się w praktyce większą uwagę przykładać do kwestii odprawy i przeprowadzania wszystkich formalności celnych przez jednego z kontrahentów (należy jednak podkreślić, że nie wynika to wprost z przepisów dotyczących transakcji łańcuchowych).

Wiesz już, jakie są podstawy do zrozumienia transakcji łańcuchowych i trójstronnych. Dołącz do mojego najnowszego szkolenia Transakcje łańcuchowe i trójstronne w teorii i praktyce i rozpocznij pracę nad poprawieniem jakości i skuteczności swoich działań!

Powiązane artykuły